NE KADAR BORÇLU? 2003’den bu yana toplam dış borç stoku içinde özel sektör, kamu sektöründen daha borçlu. 2003-2018 yılları arasında özel sektörün dış borçları hem toplam dış borç stoku içinde hem de mutlak olarak hızla genişledi. 2018 ikinci yarısında yaşanan kur sıçramaları nedeniyle gerilemeye başladı. 2018’de 314 milyar $ olan özel sektör dış borç stoku, Dolar/TL’deki seyir sonucu 2021 sonunda 235 milyar $’a geriledi.
KİM BORÇLU? Özel sektör dış borç stoku içinde finansal kuruluşların (bankalar) payı 2011-2018 arasında artarken 2018 3. çeyrekten itibaren bankalar yerine finansal olmayan kuruluşlar daha borçlu.
KİM ALACAKLI? Özel sektörün dış borç temin ettiği alacaklıların %70’e yakın kısmı, yabancı ticari bankalardır. İkinci sırada yerli bankaların yurt dışı şube ve iştirakleri var ve 2017 yılı sonrasında ise özel sektöre dış borç bulmada ön plana çıkmaya başladılar.
VADE YAPISI? 2008 krizinin ardından özel sektörün uzun vadeli borçlanma olanakları daraldı ve 2013 yılına gelindiğinde özel sektörün kısa vadeli borçlarının toplamdaki payı %45’e ulaştı. Bu duruma 2010-2014 yılları arasında özel sektör dış borçlusu olarak bankaların payının artması etkisi oldu. Özel sektör dış borçlarının vadesi 2015 yılından sonra tüm dünyadaki sermaye bolluğuna bağlı olarak uzamaya başladı. Ancak 2018’den günümüze dek devam eden ekonomik istikrarsızlıklar ve kur oynaklıkları özel sektör dış borçlarının vadesini kısaltıcı etki yaptı.
Prof.Dr. Binhan Elif Yılmaz
2.7.2022
