Gelire Endeksli Senetler (GES), 2009-2012 yılları arasında Hazine’ce ihraç edilip 3,6 milyar TL’lik iç borçlanma geliri elde edildi. 2013 yılından itibaren de Gelire Endeksli Senetleri ihraç programından çıkararak yerine kira sertifikaları geçti.
GES’in ilk ihraçlarında Döviz cinsine rastlansa da çoğunlukla TL cinsindendi. 3 ya da 6 ayda bir kupon ödemeli ve minimum 2 yıl vadeli olarak ihraç edildi.
15 Haziran’da Hazine’nin ihraç programına girecek GES’lerin getirisinin endeksleneceği KİT’lerin seçimi önemli. Senet alacaklısına en fazla getiriyi sunması için GES’in bütçeye aktarılan hasılat payı yüksek olan kurumun gelirine endekslenmesi gerekir.
KİT’ler açısından fazla seçenek kalmadı. Çünkü 2000 yılında 65 KİT vardı, bugün 19 KİT kaldı. 4 KİT de özelleştirme kapsamında. Bir kısmı da (MKE, PTT, TRT, TÜRKSAT, Türk Telekomünikasyon A.Ş. gibi) Varlık Fonu’ndalar.
KİT’lerin 2020 yılı toplam kârı 2.424.212 bin TL olarak gerçekleşti.
KİT’lerden elde edilen gelirlerin önemli bir kısmı temettü geliri ile hasılat paylarına aittir. Temettü geliri 2020’de 3.443.258 bin TL, hasılat payı da 847.718 bin TL olarak gerçekleşti. 2021’de temettü geliri en yüksek iki KİT, ETİ Maden ve KEGM oldu.
Yeni ihraç edilecek GES’lerin getirisi, bütçeye aktarılan hasılat payı yüksek olan kurumun gelirine endeksleneceği için KİT ya da kamu kurumunun hangisinin olacağı çok önemli.
Kupon ödemelerinin hangi aylarda yapılacağı ve DİBS’in sabit ya da değişken faizli olup-olmaması da GES sahibinin getirisini belirleyecek en önemli etkenlerdir.
DİBS sahipliğinde en büyük pay bankalara, özellikle piyasa yapıcı bankalara aittir ve gerçek kişilerin payı çok düşüktür. Gerçek kişiler senede genellikle ikincil piyasadan sahip olur. Senede erişimin zorluğu talebi düşürebilir.
İç borç stokuna ve borç faiz ödemelerine ek yük getirecek bir enstrüman. İç borç stoku bir yılda %65 artarak 2 trilyon TL’ye ulaştı. İç borç stokunun GSYH içindeki payı %25’i aşmış durumda. DİBS’lerin faiz ödemeleri bütçeden yapıldığı için, GES hazineye ayrıca yük oluşturacak. Zaten 2022 bütçesinden borç faiz ödemelerine ayrılan ödeneğin yarısından fazlası 4 ayda tüketilmiş durumda.
