Maliye Notları | Binhan Elif YILMAZ

Viyana’nın Sarayları

Binhan Elif YILMAZ

-

05/03/2020

Tarihin sayfalarında geniş yer tutan Habsburg Hanedanlığının hem yazlık hem de kışlık saraylarının bulunduğu şehir, Viyana’dır. Hanedanlığın 1918 yılında sona ermesinin ardından tüm bu mekanlar sanat ve tarih müzelerine dönüştürülmüştür. O günden bugüne milyonlarca yerli ve yabancı turistin akınına uğramaktadır.

Viyana’da en çok ziyaret edilen saraylar, şehrin kalbi Stephanplatz’a yakın konumdaki Hofburg Sarayıdır. Diğer saraylar olan Schönbrunn Sarayı’na ulaşım için bu meydandan yürüyüp U4’ü kullanarak Stadt-Park istasyonundan 7 durak sonra Schönbrunn istasyonunda inerek ulaşabilirsiniz.

Belvedere Sarayı’na gitmek için de yine bu meydandan U1’i kullanarak Wien Alaudagasse istasyonundan 3 durak sonra Südtiroler Platz istasyonunda inmek gerek.

Hofburg Sarayı

Viyana’nın en merkezinde bulunan Hofburg Sarayı, 1275’te dört kuleli dikdörtgen bir yapı olarak inşa edilmiş, 1533 yılından itibaren yeni eklemelere kavuşmuştur. O yıllarda İmparator Ferdinand ikametgahını Viyana’ya taşımaya karar verince Viyana, Roma İmparatorluğu’nun başkenti olmuştur.

1683’ten itibaren Osmanlı tehdidinin bitmesiyle saraya yeni eklemeler yapılmaya devam edilmiş, Kış Binicilik Okulu, İspanyol Binicilik Okulu ve Reichkanzleitrakt tasarlanmıştır. Yüzyıllar sonra İmparator Franz Joseph’in 1848’den 1916’ya kadar hüküm sürdüğü yıllarda kompleksin en yeni ilaveleri olarak anıtsal kapı olan Michaelertrakt ile Heldenplatz’a bakan çok büyük bir kanat olan Neue Burg inşa edilmiştir.

Hofburg Sarayına giriş, Michaelerplatz’dandır. Sarayın giriş kapısı olan Michaelertrakt, hem anıtsal bir giriş kapısı hem de çok süslü bir Barok geçididir. Michaelertrakt’ın sağında ve solunda herkesin durup baktığı Herkül’ün etkileyici heykelleri ile dekore edilmiştir: denizde güç ve karada güç heykelleri.

Michaelertrakt’ın sol tarafında İspanyol Binicilik Okulu (Spanische Heftennn) ile Kış Binicilik Okulu (Winterreitschule), sağ tarafında Gümüş Müzesi (Silberkammer) bulunmaktadır. İspanyol Binicilik Okulu’nda atların gösterileri ziyarete açıktır. Alternatif olarak eğitim seanslarından birine katılmak veya ayrıca Lippizaner atlarını ahırlarında görmek mümkündür. Müze, Kış Binicilik Okulu’ndaki kahramanlığını gösteren atların ardından, atlılarla ilgili bir dizi eser sergiliyor.

İmparatorluk dairelerine girmeden önce sarayın zemin katındaki Gümüş Müzesi’nde, hanedanlığın etkileyici bir gümüş koleksiyonu ile altın ve porselen eşya koleksiyonu sergileniyor. Müzenin en önemli parçası, on metreden daha uzun yaldız ve bronzla süslenmiş yemek takımları ile donanan Kraliyet yemek masası canlandırmasıdır.

Michaelertrakt, Michaelerplatz’ı sarayın en büyük avlusu olan In der Burg (Innenhof) ile birleştirir. Avlunun ortasında İmparator Franz I.’in heykeli bulunmaktadır. İmparator Franz I.’in heykelinin köşelerinde bulunan dört kadın inanç, barış, adalet ve güçü temsil etmektedir. Heykelin arkasındaki kanatlar 16. yüzyıl Rönesans mimarisini yansıtmaktadır. Sağdaki kanat olan Amalienburg, İmparatoriçe Sisi’nin yaşamını sürdürdüğü bölümdür. Bu kanatın ön yüzünde Güneş Saati ile birlikte Barok Saat de bulunmaktadır.

Hofburg Saray kompleksinin Amalienburg Kanadında, İmparatoriçe Elisabeth (Sisi)’in yaşadığı saray daireleri yer almaktadır. Ziyarete açık olan 21 odadan oluşan bu daireler, Sisi olarak bilinen İmparatoriçe Elisabeth ile ilgili hatıraların bulunduğu Sissi Müzesi’ndedir. Bu müze imparatoriçenin elbiseleri, portreleri ve diğer eşyalarının sergilendiği ve çok rağbet gören bir müzedir. Küçüklüğünde resmettiği figürler, el yazıları, özel eşyaları, etkileyicidir. Spor ekipmanları ile tamamlanan yatak odası, giyinme odası ve büyük ve küçük salon ile yemek odaları ziyaret edilebilir. Dairelerde çini sobalar ve 1850’lerin mobilyaları, Barok veya Rokoko stilinde döşeli odalar çok şıktır ve Sarayın Barok dış cephesi ile de uyumludur.

Sissi, İmparator Franz Joseph ile evliyken 1898’de İtalyan bir anarşist tarafından Cenevre’de öldürülünceye kadar, imparatorun annesi Sophia ile (Sophia, aynı zamanda teyzesidir) anlaşamadığı için yaşamı boyunca Hofburg Sarayı’nda çok kısa süre ikamet etmiş, genelde Avrupa’da seyahat etmiştir. Alçakgönüllü, halkın sorunlarıyla ilgilenen, insancıl ve özgürlüğüne düşkün İmparatoriçe Elisabeth (Sisi), eşi İmparator Franz Joseph’in, Avusturyalıların ve Macarların kalbinde taht kurmuştur.

Michaelertrakt’ın sağında kalan bir başka anıtsal kapı, Reichkanzleittrakt’tır. Hofburg Sarayı kompleksinin Chancellery Kanadında önce Napolyon’un sonra da İmparator Franz Joseph’in yaşam alanı olan İmparatorluk Daireleri (Kaiserapartments) vardır. Dolayısıyla Sissi Müzesi’nden çıkar çıkmaz İmparator Franz Joseph’in zamanının çoğunu geçirdiği mütevazi bir şekilde dekore edilen dairelerine girilir. İmparatorun misafir kabul odası, çalışma odası, yatak odası, imparatoriçenin çalışma odası, yatak odası, banyosu ve beraber yemek yedikleri kraliyet yemek odası görülebilir.

İmparator Franz Joseph’in dairelerinin olduğu bu kanadın tam karşısında kalan kısım ise Leopoldinischertrakt (Leopold Kanadı) adını alır ve bu bölüm günümüzde Avusturya Cumhurbaşkanı’na aittir.

İn der Burg avlusunun sol tarafında yer alan Schweizertrakt (İsviçre Kapısı-bu kapıda, orta çağda İsviçre’den gelen maaşlı muhafızlar nöbet tutarlarmış)’dan, Sarayın 1552 yılında eklenen ve Rönesans tarzında mimariye sahip binalarının olduğu avlusuna geçiliyor. Avlunun adı Alte Burg’dur ve burada Schatzkammer adı verilen Hazine ile 1449 yılında inşa edilmiş olan Kraliyet Şapeli (Burgkapelle) yer almaktadır.

Schatzkammer, Roma İmparatorluğu’nun taç, mücevher, kılıç gibi pahalı ve gücü ifade eden sembollerinin yer aldığı bir müzedir. Özellikle pek çok mücevherle süslü İmparator Rudolph II.’nin tacı dikkat çekmektedir.

Hofburg Sarayından genişletilmiş ve kavisli cepheli bir kanat olarak tasarlanmış olan Neue Burg’dan Heldenplatz (Helden Meydanı)’a çıkılmaktadır. Bu meydanda Prens Eugene anıtı yer almaktadır. Neue Burg İmparatorluk ailesi için tasarlansa da, tamamlanması mali sorunlar nedeniyle (kaynaklar Maria Theresia meydanındaki Sanat Tarihi Müzesi ile Doğal Tarih Müzesine aktarıldığından) gecikince, 1. Dünya Savaşı başlamış, ardından monarşi yıkılmıştır. Böylece Neue Burg’de yapının içine girecek ve konaklayacak bir imparatorluk üyesi kalmamıştır.

Neue Burg’un değişen fonksiyonları sonucunda konuttan müzeye çevrilmesi kararlaştırılmıştır. Sonunda Neue Burg Etnografya Müzesi (Weltmuseum), Tarihsel Müzik Aleti Koleksiyonu (Musikinstrumente), Imperial Armony, Efes Müzesi (Ephesoskammer), Papirus Müzesi (Papyruskammer), Avusturya Tarih Evi ve Ulusal Kütüphanenin okuma salonuna (Prunksaal) ev sahipliği yapmaya, bünyesinde önemli kültür ve sanat faaliyetlerini ağırlamaya başlamıştır.

Neue Burg’daki Efes Müzesi, Türkiye Efes’teki arkeolojik kazılardan elde edilen çok değerli buluntuları sergiliyor. Tarihsel Müzik Aletleri Müzesi, tüm dünyada kullanılan müzik aletleri koleksiyonuna sahiptir. Etnoloji Müzesi de Amerika, Asya, Okyanusya, Afrika ve hatta Sibirya’dan kalma tarihi eserlerden oluşan bir koleksiyon sergiliyor. Neue Burg’da ayrıca 14-17. yüzyıl arasındaki döneme ait zırh koleksiyonlarının sergilendiği bir müze de vardır.

Neue Burg dünya tarihinin en ikonik ve talihsiz anlarından birine de tanık olmuştur. 1938’de Adolf Hitler binanın balkonundan, Avusturya’nın Nazi Almanyası tarafından işgal edildiğini resmen açıklamıştır.

Hofburg Sarayının önünden, bir başka deyişle Michaelertrakt’ın sol tarafındaki Reisculegasse’den dar bir kaldırım boyunca devam edildiğinde Josepsplatz’a çıkılır. İmparator Franz Joseph’e ithaf edilen bu meydanda imparatorun heykeli bulunmaktadır. Bu meydanın en önemli yapısı Avusturya Ulusal Kütüphanesi ve Okuma Salonudur (Österreichische Nationalbibliothek-Prunksaal).

İmparator Karl VI.’ın emriyle 1726’da Barok tarzında inşa edilen Ulusal Kütüphane, Hofburg Saray kompleksinin bir parçasıdır. 80 metre uzunluğu, 15 metre genişliği, 19 metre kubbe yüksekliği ve oval tasarlanmış kitap rafları ile çok şık bir kütüphanedir. Kütüphanede 200 binden fazla cilt sergilenmektedir. Bunların arasında Prens Eugene’nin koleksiyonu da vardır.

Kütüphanenin devamında İmparatorluk düğünlerinin yapıldığı ve Habsburg Hanedanlık üyelerinden ölenlerin kalplerinin gümüş kaselerde saklandığı St. Augustine’s Kilisesi yer almaktadır.

Schönbrunn Sarayı

Habsburg Hanedanlığının yazlık sarayı olan Schönbrunn Sarayı ve bahçeleri, dünyadaki örnekleri içinde en ünlü saray komplekslerinden biridir. Saray, 1642 yılına kadar av ve eğlence yeri olarak kullanılmış, Osmanlı’nın 1683’te Viyana’yı kuşatması sırasında yıkılmıştır. Avusturya’lı mimarların tasarımlarıyla 1696’da inşaatına başlanan saray ve bahçelerin yeniden düzenlenmesi işini, 1743’ten sonra İmparatoriçe Maria Theresia bizzat üstlenmiş, saray Habsburg’un gücünün altın çağı olarak kabul edilen Maria Theresia’nın döneminde en güzel günlerini geçirmiştir. Ancak monarşinin 1918 yılında yıkılmasından sonra sarayın mülkiyeti Avusturya Cumhuriyeti’ne geçmiştir. Schönbrunn bugün Avusturya’da en çok ziyaret edilen kültür ve sanat anıtı olmakla beraber aynı zamanda şehir sakinleri için önemli bir eğlence merkezidir.

İmparator Franz Joseph’in hem doğduğu hem de 86 yaşında vefat ettiği saray, 1441 odalıdır. İmparatorluk Dairelerinden başka, Palmiye Evi (Palmenhause), Hayvanat Bahçesi (Tiergarten), Labirent ve Glorietta kompleksin diğer yapı taşlarıdır. Schönbrunn Sarayı, UNESCO Kültürel Miras Listesi’nde yer almaktadır.

Sarayın ziyaretçileri için ilginç ve büyüleyici olan kısmı, İmparator Franz Joseph ve eşi İmparatoriçe Sisi’nin odalarıdır. İmparatorun çalışma odası ve yatak odası oldukça sade ve mütevazidir. Tüm odalar daha sonra İmparatoriçe Elisabeth (Sisi)’in odalarının bağlandığı saray kısmına gelene kadar sırayla görebilecek şekilde düzenlenmiştir. Bu ünlü çiftten önce sarayda Maria Theresia da yaşamış ve tüm çocuklarını burada doğurmuştur.

Sarayın görkemli mimari yapısı ile içerideki tablo, mobilya ve diğer eşyalar yanında sarayın baktığı büyüleyici bahçenin mimarisi birleşince, Avusturya’nın etkileyici aristokrasi tarihinin canlandırıldığı bir kombinasyon ortaya çıkmaktadır.

Bahçenin yürüme yolları özenle düzenlenmiştir. Bahçede 2 saate yakın zaman geçirileceğinden dolayı hava şartları uygunsa ve rahat ayakkabılarınız varsa ziyaret edilebilir. Büyük saray bahçesi, daha küçük bahçeler ve özel yapılara da sahiptir. Burada, bir hayvanat bahçesinin yanı sıra bir palmiye evi ve labirenti olan özel bir bahçedir.

Palmiye Evi, İmparator Franz Joseph’in talebi doğrultusunda 1820-1821 yıllarında oldukça ileri görüşlü bir mimari örneği olarak demir konstrüksiyon ile inşa edilmiştir. 120 metre uzunluğunda, 2500 metrekarelik tabana sahip, içinde üç ayrı iklim bölgesi olan bu ev, yaklaşık 4.500 farklı bitki türüne ev sahipliği yapmaktadır. Kış aylarında bile en az 18 derece sabit sıcaklığa sahiptir. Heybetli bu demir konstrüksiyonun içindeki botanik yaşam için 40 binden fazla cam panel vardır. Cam panellerin temizliği, Avusturya Donanması’nın sorumluluğundadır.

Schönbrunn Sarayı’nın bahçesinde bir de Labirent bulunmaktadır. Toplam 1700 m²’lik bir yüzeyde 1698 ve 1740 yılları arasında düzenlenmiştir. Bugünkü Labirent ise daha geniş alanda, orijinaline sadık kalınmaya çalışılarak düzenlenmiştir. Yüksek çitlerin çevrelediği bölmeler arasında, dolaşmak ve saklı odayı bulmak, spor severler ve kaşifler için oldukça önemlidir. Burada bazı yetişkinler için matematiksel bilmeceler çözülebilir ve tırmanma oyunları oynanabilir.

Schönbrunn bahçelerinin yukarıya eğimli kısmında, Gloriette görülebilir. Devasa sütunlardan oluşan Gloriette, bahçenin tepesinde adeta bir taç gibi duruyor. Buradan saray kompleksine tepeden bakılabiliyor.

Schönbrunn Sarayı’nın bahçesinde en önemli ayrıntı, Neptün Çeşmesi’dir. Deniz ve deniz canlılarının tanrısı olan Neptün (Yunan mitolojisinde Poseidon)’ü, üç çatallı mızrağıyla Rönesans sonrası eserlerde, örneğin Roma Trevi’de, görmek mümkündür.

Belvedere Sarayı

Belvedere, imparatorluğun ve aristokrasinin ihtişamını yansıtan bir saray kompleksidir. Bu komplekste Aşağı Belvedere ve Yukarı Belvedere olmak üzere iki Barok saray, birbirlerine eğimli bir tepede bakmaktadır. İki saray arasında ise çeşmeler ve heykellerin olduğu bir Fransız Botanik Bahçesi vardır.

1918’de 1. Dünya Savaşı’nın ardından Habsburg Hanedanlığı’nın ve monarşinin yıkılmasıyla sarayın mülkiyeti devlete geçmiş ve her iki saray da devlet müzelerine ev sahipliği yapmaya başlamıştır.

Daha önce Hofburg Saray avlusunda heykelini gördüğümüz Prens Eugene, Viyana’nın sembollerinden Belvedere Sarayı’nı yaptıran kişidir. Yukarı Belvedere aynı zamanda 1. Dünya Savaşı’nın başlamasına yol açan olaydaki kişi olan Arşidük Ferdinand’ın da evi olmuştur.

Sanata düşkün Prens, Avrupa’nın dört bir yanından çok sayıda resim ve heykel koleksiyonu biriktirmiştir. Yaşamının sonunda sanat eserleri ve kütüphanesi, kuzeni Anna Victoria’ya kalmıştır. Ancak Victoria tüm mirası satmıştır. 1752 yılında kraliyet sanat koleksiyonunu sergilemek için Belvedere’yi kullanmaya karar veren Maria Theresia, Sarayı ve koleksiyonu almış, 1779’da da Sarayı ve bahçeleri halka açmıştır. 19. yüzyılın sonundan bu yana sanat koleksiyonu Sanat Tarihi Müzesinde sergilenmektedir. Orta Çağ’dan günümüze uluslararası eserler sergileyen en büyük Avusturya sanat koleksiyonuna ev sahipliği yapmaktadır.

Yukarı Belvedere Aşağı Belvedere’den daha şık bir görünüme sahiptir. Sarayda kabul salonları ile ziyafet salonları vardır. Cepheyi pek çok heykel süslemektedir.

Yukarı Belvedere Sarayının odalarının birçoğu, Barok resim ve heykel koleksiyonuna sahiptir. En dikkat çeken, alçı kabartmaları ve heykellerle muhteşem bir şekilde dekore edilmiş Mermer Salon (Marmorsaal)’dur. Mermer Salonun tavan fresklerinde Prens Eugene’e atıflar gözükmektedir. Bir başka ilginç oda, Alman sanatçı J. Drentwett tarafından eski Roma evlerinde bulunanlara benzer bir tarzda boyanmış, grotesk duvar resimleri ile süslenmiş Grotesk Salonu (Groteskensaal). Bu odada ayrıca ilginç olanı, aşırı yüz ifadeleri olan tuhaf heykel başları. Bir de küçük ama zengin bir şekilde dekore edilmiş oda olan Altın Dolap’ı kaçırmamak gerekir.

Yukarı Belvedere Sarayı, Viyana’daki en iyi müzelerden biridir. Van Gogh, Monet, Renoir, Schiele ve Kokoschka gibi önemli sanatçıların eserleri yanında Avusturya’nın iftihar ettiği ressam Gustav Klimt’in eşsiz eser koleksiyonu vardır.

Savoy Prensi Eugene’nin yaşam alanları Aşağı Belvedere’deydi. Sarayda, 1714-1716 yılları arasında inşa edilen ve iyi korunmuş bazı görkemli odalar (Prunksaale) var. Aşağı Belvedere, modern sanat müzesine dönüştürülmüştür.

Belverede Sarayı’nın bahçesinde Maria Theresia tarafından yaptırılan Botanik Bahçesi, 2. Dünya Savaşı sırasında ağır hasar görmüş ve yeniden yapılanma 1970’lere kadar sürmüştür. Aşağı ve Yukarı Belvedere arasında bulunan bu bahçe, 1700-1725 yılları arasında yapılmış, çeşitli heykellerin yanı sıra çeşmeler ve peyzaj ile dekore edilmiştir.

Bahçenin üst kısmında İmparatorluğun gücünü ve zekasını imgeleyen heykeller vardır. Bahçenin alt ve orta kısım arasındaki merdiven boyunca da yılın on iki ayını sembolize eden heykeller bulunmaktadır.

Belvedere Saray kompleksine sarayın güneyinden veya kuzeyinden erişilebilir. Aşağı ve Yukarı Belvedere Sarayı ücretli ama bahçeye giriş ücretsizdir.

Belvedere 21 Müzesi ise hem Belvedere Saray kompleksinin dışındadır hem de modern ve karşılaştırmalı sanatlar, empresyonist sanat ile ilgilenenlerin ziyaret edeceği bir müzedir.

Viyana’nın Kafeleri

Binhan Elif YILMAZ

-

05/03/2020

0

Viyana kahvesi, Osmanlı’nın ikinci kuşatmasıyla kahve batıya geçtiği ve onlar da çok güzel sahiplendikleri için, Fransız kahvesinden daha da fazla ünlenmiştir. Ancak bu haklı üne en büyük katkıyı yapan, Viyana kahvesinin lezzeti ve aroması dışında, kafelerin tarihi özellikleri ve kahvenin yayında yenen Viyana’ya özel tatlılardır (apfelstrudel, kaiserschmarren, sachertorte vb).

Cafe Imperial (Karntner caddesi, no. 16)

1873’de Viyana’nın en güzel caddesi olarak kabul edilen Karntner Caddesinde açılan Cafe Imperial, Viyana Opera Binasının karşısında ve Hotel Sacher’in kafesi olarak hizmet vermektedir. Kafenin içi, tarihi özelliği nedeniyle adeta bir müzeyi andırmaktadır.

Viyana, lezzet düşkünleri için kahve, elma strudel (apfelstrudel), imparator tatlısı (kaiserschmarren) ve sacher turta (sachertorte) demek. Ünlü sacher turta da Hotel Sacher ile birlikte bulunan ve Viyana’nın en lüks kafesi olan Cafe Imperial’de yenir. Bu mekanda fonda her zaman bir piyano müziği duyabilirsiniz.

Cafe Prückel (Stubenring, no. 24)

Oldukça canlı bir atmosfere sahip, biraz halkla iç içe zaman geçirilebilecek kadar doğal bir mekan olan Cafe Prückel, Stadt-Park ve Tuna kanalı yakınında bir konumdadır.

Yakın zamanda yenilenen ve restore edilen kafede, masaların rengi, örtü ile kumaşların kalitesi sizi şımartacak kadar elittir. Kafenin tavan süslemesi çok zarif bir Art Nouveau stiline sahiptir.

Genelde oturacak yer bulmak zordur, ama bulursanız kaiserschmarren en ünlü tatlısıdır.

Cafe Hawelka (Dorotheergasse, no. 6)

Cafe Hawelka, kesinlikle Viyana’daki en ünlü ve sevilen kafelerden biridir. Hem turistleri hem de Viyana’lıları mıknatıs gibi kendine çeker. Kafe, Stephanplatz’a çok yakın bir konumdadır.

Bu kafede ilk başta bir bohem hava var sanki. 1939’da açıldığında mekan ahşap portmanto, lamba ve ahşap masalar ile dekore edilmiş ve o günden bu güne aynı eşyalar kullanılıyor. Zaman durmuş gibi. Burası geçmişi solumak ama lezzeti tatmak için harika bir mekan. En ünlü tatlısı, şekerle kaplı reçelli bir çörek.

Cafe Central (Herrengasse, no. 14)

1868 yılında Palais Ferstel’in zemin katında açılmış olan Cafe Central, Viyana’daki en ünlü ve mimari açıdan en ilginç kafelerden biridir. Burası açıldığı andan itibaren yazarlar, müzisyenler ve düşünürler için ideal bir buluşma yeri olmuş (devrimci L. Troçki ve S. Freud dahil). Hatta Avusturyalı şair Peter Altenberg’in oturur vaziyetteki çok gerçekçi bir figürü tam girişte sizi karşılıyor, eski müdavim hiç oradan ayrılmamış gibi hissettiriyor.

1868’de açılmış olan Cafe Central’ın uzun bir geçmişi var, ancak gerçek ününe 1897’den sonra kavuşmuş. O yıllarda bir başka ünlü kafe olan Cafe Griensteidl kapılarını 1897 yılında kapattığında, tüm bu düşünür ve yazarlar adeta evsiz kalmış, bu tarihten sonra da Cafe Central’in ünü giderek yayılmış.

Bu tarihi, şık ve müzik dolu mekanda (eğer yer bulabilmek için kapıda en az bir saat beklemeyi göze alırsanız) müzik eşliğinde Viyana kahvesinin, elma strudel’in keyfini çıkarabilirsiniz.

Viyana’nın Anıtları

Binhan Elif YILMAZ

-

05/03/2020

0

Veba Sütunu (Pestsäule)

Avrupa’da veba 14. yüzyılda zirveye ulaşmış, Avrupa nüfusunun % 25’ini yok etmiş. Veba, 17. yüzyılda tekrar hortlamış ve can almaya devam etmiş. Viyana da bu tekrarlayan salgınlara yakalanmış.

Viyana, 17. yüzyılda Avrupa genelinde sıkışık, kirli ve sağlıksız bir şehir olarak bilinirmiş ve vebaya genellikle Avrupa’nın diğer bölgelerinde “Viyana Ölümü” denirmiş. Veba en sonunda bittiğinde Viyana’da yaklaşık 76 bin kişi hayatını kaybetmiş.

Viyana’da veba salgınlarından kurtuluşu simgeleyen pek çok anıt vardır. Bunlardan en ünlüsü veba salgınında şehirden kaçan İmparator Leopold I.’in Meryem’e, Viyana’yı vuran veba salgınından kurtardığı için şükretmesinin nişanesi olarak inşa edilen sütundur. Veba sütunu 1679’daki büyük salgının ardından dikilmiştir ve en ünlü cadde olan Graben’dedir.

Diğer adı Merhamet Sütunu olan anıt ilk olarak ahşaptan yapılmış. Mevcut sütun ise 1694’te açılmıştır. Pestsäule’in her yerinde birçok ayrıntı vardır ve oldukça karmaşık detaylarla doludur. Vebadan halkını kurtardığına inanan Leopold I. anıtta ön plandadır. Ayrıca bu sütunda 1683 Osmanlı kuşatmasına ilişkin zaferin kutlandığına ilişkin vurgular da vardır.

Maria Theresia Heykeli

İmparatoriçe Maria Theresia, Avusturya’nın sosyal ve ekonomik yaşamında çok önemli reformlara imza atan önemli bir kişilikti.

Ringstraße üzerindeki Maria Theresien Platz’da, Sanat Tarihi Müzesi ile Doğa Tarihi Müzesi arasında çok güzel bir bölgede yer alan bu heykel, şehirdeki Habsburg monarşisinin en önemli anıtıdır. Kaspar von Zumbusch tarafından 13 yıl boyunca inşa edilmiş ve 1888’de İmparatoriçe Elisabeth (Sisi) zamanında ortaya çıkarılarak meydana yerleştirilmiştir.

Bu anıtın yüksekliği yaklaşık 19 metredir. Maria Theresia figürü de yaklaşık 6 metre yüksekliktedir. Anıtta, İmparatoriçenin etrafını saran komutanları, danışmanları ve sanatçıları gibi saltanatını simgeleyen kişiler bulunmaktadır.

Athena Heykeli ve Çeşmesi (Athenebrunnen)

Parlamento binasının önünde yer alan, 1902 yılında bugünkü yerine yerleştirilmiş olan bilgeliğin tanrıçası Athena’nın heykeli, 5 metre yüksekliğindedir. Athena, bu anıtta sol elinde bir mızrak tutuyor, sağda ise zafer tanrıçası Nike’yi temsil ediyor.

Athena heykeli bir çeşme üzerine kuruludur ve etrafı bazı figürlerle çevrilidir. Athena’nın solunda kılıcı olan kadın yürütme organını ve sağda kitaplı kadın yasama organını simgelemektedir. Ortadaki amfora ile öndeki iki heykel Avusturya’daki nehirleri ifade etmektedir. Çeşmenin temelinde, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun en önemli dört nehrine ait dört alegorik heykel vardır. Bu heykellerden öndekiler Tuna ve Po, arkadakiler de Elbe ve Vitava nehirleridir.

Marian Sütunu (Mariensäule)

Bu güzel anıt, Am Hof Meydanındadır. Am Hof Kilisesinin önündeki Marian Sütunu 30 yıl savaşları sırasında İsveç kuvvetlerini püskürttüğü için Aziz Mary’ye teşekkür etmek için İmparator Ferdinand III. tarafından ısmarlanmış ve 1664 ile 1667 arasında inşa edilmiştir.

Mozart Anıtı

Burggarten’deki en ünlü heykellerden biri, parkın hemen girişinde bulunan ve kameralarla turistler tarafından her zaman kuşatılmış olan Viyana’nın gururu Mozart Anıtı’dır. Anıtın orijinal konumu 1896’dan 2. Dünya Savaşı sırasında zarar görene kadar Albertinaplatz’daydı. Savaş sonrası dönemde restore edilen heykel 1953’ten beri bulunduğu Burggarten’deki yerine taşınmış.

Heykel 7.5 metre yüksekliğinde ve heykeltıraş Viktor Tilgner’in en büyük eseri olarak kabul ediliyor. Ancak heykeltraş, heykeli zamanında bitirebilmek için yorucu günler geçirmesinin ardından, heykeli tamamlamayı başardığı gün kalp krizi geçirerek ölmüştür.

Leopold Çeşmesi (Leopoldsbrunnen)

Viyana’nın en eski çeşmelerinden biri olan Leopold çeşmesi, Stephenplatz’da, Graben caddesi üzerinde, Veba Sütunu’na yakın bir konumdadır.

Çeşmenin üstünde İmparator Leopold I.’in heykeli bulunmaktadır. Çeşme daha çok yangınlara karşı kullanılmak için 15 yy.’da yapılmış.

Goethe heykeli (Goethedenkmal)

Alman şair Johann Wolfgang von Goethe’nin oturur şekildeki heykeli, 1900 yılında heykeltıraş Edmund von Hellmer tarafından inşa edilmiştir. Şu anda Burggarten içindedir ve oldukça heybetli bir heykeldir.

Neptün Çeşmesi

Schönbrunn Sarayı’nın bahçesinde harika bir saat eseri olarak Neptün çeşmesini bulabilirsiniz. Deniz ve deniz canlılarının tanrısı olan Neptün (Yunan mitolojisinde Poseidon)’ü, üç çatallı mızrağıyla Rönesans sonrası eserlerde, örneğin Roma Trevi’de görmek mümkündür.

Evlilik Çeşmesi (Nikah Çeşmesi) (Vermahlungsbrunnen)

Hoher Markt’ta Tuna Kanalı’nın üç sokak üstünde, görülmeye değer bir barok çeşmedir. Ancak adı çeşme olsa da sudan tasarruf edilmiş ki, anıtsallık daha fazla yer kaplıyor. İmparator Leopold I.’in oğlu Joseph’in katıldığı savaştan sağ olarak dönmesi ve evlenmesine adanmış olan bu çeşme, Joseph ile Mary’nin Başrahip eşliğinde evliliğini tasvir ediyor. Melekler de sütunların etrafında nöbet tutuyor.

Avusturya Çeşmesi (Austariabrunnen)

Freyung’un merkezinde, 1846’da kurulan Avusturya Çeşmesi dikkat çekmektedir. Kaidenin üzerindeki heykeller imparatorluğun dört ana nehrini simgelemektedir. Bu nehirler; Elbe, Vistula, Tuna ve Po.

Strauss Anıtı

Stadt-Park’ta altın gibi parlayan bir anıt görürseniz, o anıt Viyana’nın gurur duyduğu müzisyen Strauss’a aittir. Orijinali bronz olan bu anıtta Strauss’un bedeni 2011 yılında altın yaldızla kaplanmış. Sanatçı, yüksek bir kaidenin üzerinde, elinde olmazsa olmazı kemanıyla görülebilir.

Beethoven Anıtı

Beethoven Platz’da, turistik mekanların biraz dışında yüksek bir kaide üzerinde karamsar bir ruh haliyle oturan haldeki Beethoven’ın bu heykeli, görülmeye değer. Kaidenin alt kısmında 9 çocuk figürü vardır. 9 çocuk, 9. Senfoniye ithafen bulunmaktadır. Ayrıca iki Yunan tanrısı da (Prometheus ve Nike) heykelin yanında durmaktadır.

Rathausmann

Viyana Belediye Binasının 98 metre boyundaki orta kulesinin en tepe noktasında elinde bir mızrak tutan 5 metre yüksekliğinde zırhlı bir şövalye heykeli bulunmaktadır. F. Gastell tarafından tasarlanan ve usta demirci A. Nehr tarafından yaratılan heykel, Rathausmann olarak bilinir.

Heykelin bir kopyası, ana kulenin yakınındaki Rathausplatz’da duruyor. Rathausman, Viyana’nın sembolü haline gelmiştir ve belediye binasının bekçisi olarak sembolize edilmektedir.

Viyana’nın Parkları

Binhan Elif YILMAZ

-

05/03/2020

0

Volksgarten

Napolyon’un Hofburg Sarayı’nda kaldığından daha önce bahsetmiştik. Napolyon, imparatorluk sarayı yakınında bir bodrum katı olan Burgbastei’yi yıktıktan sonra 1809’da bu alanı birkaç bahçe oluşturmak için kullanmıştır. Bu parklardan biri olan Burggarten, yalnızca imparatorluk ailesi ve aristokratlar içindi. Diğer park olan Volksgarten ise, 1823’te açıldıktan hemen sonra halkın serbestçe erişilebileceği hale getirilmiştir. Park, 1857’de kalan şehir surlarının yıkıldığı zaman biraz daha genişletilmiştir.

Volksgarten, geometrik çiçek tarhları ve güzel bir gül bahçesi ile düzenlenmiştir. Bir dizi dekoratif çeşme ve anıt, parkın etrafını süslemektedir. Parkta en dikkat çekici anıt, bir Yunan tapınağının kopyası niteliğindeki Theseus Tapınağı’dır. Parkın ortasına 1820 yılında inşa edilen Theseus Tapınağında, çeşitli sanatsal faaliyetler gerçekleştiriliyor.

Bu parkın içinde ayrıca hemen hemen tüm Avrupa’nın hayran olduğu İmparatoriçe Elisabeth’in anıtı yer alıyor.

Burggarten

Burggarten, Viyana’daki en önemli turistik yerlerini ziyaret ederken uğranılacak mükemmel bir başlangıç noktasıdır. Bu park, Ulusal Kütüphanenin arkasında, Ringstraße’de, Viyana Devlet Operası’na çok yakın bir konumdadır. Ayrıca Hofburg Sarayı’nın Neue Burg kanadının arkasıdır.

Ziyaretçiler parkın içinde restoran, Kelebek Evi ve Palmiye Evi’ni göreceklerdir. Ayrıca parkta küçük bir gölet yer almaktadır. Ünlü Viyana’lı müzisyen Mozart’ın Anıtı bu parktadır. Ayrıca Maria Theresia’nın eşi İmparator Lothringen’in at üstündeki heykeli ile İmparator Franz Joseph’e ait anıt da görülecekler arasındadır.

Rathaus-Park

Viyana Belediye Binasının önünde, Parlamento Binası ile Viyana Üniversitesi’nin arasında yer alan Ringstraße’ye yakın bir park olan Rathaus-Park, 1967’de açılmıştır. Avusturya Cumhuriyeti’nin ikinci cumhurbaşkanı olan Karl Renner’i onurlandıran çeşmeler ve çeşitli heykellerle süslenmiştir.

Belediye binasının karşısındaki bu park yaz aylarında açıkhava sineması, konser ve çeşitli festivaller için kullanılırken, Kasım – Aralık aylarında rengarenk Christmas Market alanı haline geliyor. Ayrıca kış döneminde de binanın önüne bir buz pisti oluyor.

Augarten

Viyana’da birçok harika park var ancak en çok ziyaret edilenlerden biri Augarten’dır. Yemyeşil bakımlı çimler, doğal çalılar ile peyzajı gerçekleştirilen park, Viyana sakinlerine şehrin ortasında rahatlamak ve eğlenmek için bir yer sağlamıştır.

Park inşa edilmeden önce, bu alanın tamamı Tuna taşkın alanlarının bir parçasıydı (bu nedenle parkın adı taşkın yatağı (Au) parkına (garten) kelimelerinin birleşiminden oluşur). 1614’te İmparator Matthias, arazinin ilk kullanımında küçük bir av kulübesi inşa etmiş, 18. yüzyılda giderek büyüyerek 52 hektar büyüklüğüne ulaşan park, 1775’te halka açılmıştır. Bu parkta Mozart, Strauss, Schubert ve Beethoven, halka açık konserler vermişlerdir.

Danube Park

Danube Park, çok büyük bir milli parktır. Tuna nehrinin Avusturya ve Slovakya topraklarından da geçmesi nedeniyle, sınır aşan bir parktır. Büyüklüğü 9.300 hektar olup, Viyana’dan Slovakya’ya kadar uzanan bir milli parkın kurulma çabasının ürünüdür.

Gezginler için popüler bir yer olan parkta, içinden geçen Tuna Nehrinde kano veya zodyak kullanmak, bazı tekne turları yapmak mümkündür. Milli park bekçileri ile rehberli turlar yapmak da mümkündür.

Stadt-Park

Diğer adı Viyana Şehir Parkı olan Stadt-Park 65 bin m² alana sahip, hem turistler hem de yerel halk tarafından çok sık ziyaret edilen bir komplekstir. 1862 yılında Viyana’nın ilk halka açık olarak inşa edilen parkıdır.

Wienerwald’dan akan ve Tuna kanalında yer alan küçük bir nehir olan Wien Nehri, bu parkın içinden akmaktadır. Konumu, nehiri ve nehirdeki ördekleri ile birlikte daha da güzelleşen park kompleksi kendine özgü bir cazibeye sahiptir.

Parkın bir ucunda Johann Strauss’ın altın gibi parlayan anıtı 1921 yılında konumlandırılmıştır. Bu parkın diğer ucunda ise Schubert, Bruckner ile Viyana’nın bazı ressamlarının anıtları vardır.

MALİYE

Kitaplarım

Binhan Elif YILMAZ

-

03/03/2020

0

Devlet, toplum halinde yaşamanın kaçınılmaz bir sonucu olarak ortaya çıkmış, bir kurumsal ve siyasal örgüttür. Toplumsal ihtiyaçların esas olarak devlet tarafından giderildiği bilinmesine rağmen devletle ilgili tartışmalar sürüp gider. Devletin fonksiyonlarının nelerden ibaret olması gerektiği, hatta faaliyetlerine bir sınır çizilip-çizilemeyeceği sürekli olarak sorgulanır.

Devlet kavramının doğması ile birlikte toplumsal ihtiyaçların giderilmesinde kamu ekonomisi faaliyetleri ortaya çıkmıştır. Kamu ekonomisi, piyasa ekonomisi veya karma ekonomi düzenlerinde -nisbi önemi değişebilmekle birlikte- ekonomik yapının iki ana kesiminden biridir. Bu iki kesim bazen bir arada ve birbirlerine rakip olmaksızın bazen de rakip ve birbirlerini dışlayarak toplam üretim düzeyini değiştirecek şekilde faaliyette bulunurlar.

1929 Buhranı ile birlikte önemi giderek artan Maliye bilimi, ekonomide kıt kaynaklara talepte bulunan kamu ekonomisinin gerçekleştirdiği ekonomik faaliyetler olarak gelir elde etme, harcama yapma, gelir-gider dengesizliğini giderme yollarını, kurumlarını, yöntemlerini, sınırlarını ve sonuçlarını ekonomik, sosyal, mali, siyasi ve hukuki yönden inceler. Elinizdeki kitapta, Maliye biliminin kapsadığı tüm bu alanlara ilişkin ayrıntılı bilgiler bulabilirsiniz.

SATIN AL

BİR TÜKETİM VERGİSİ DAHA : DİJİTAL HİZMET VERGİSİ

TÜRK VERGİ SİSTEMİ

Binhan Elif YILMAZ

-

01/03/2020

0

Bugün, 1 Mart 2020. İlkbaharın, ilk ayının, ilk günü. Bugün itibariyle tüketim vergilerimizin arasına Dijital Hizmet Vergisi adında yeni bir vergi katıldı.

7.12.2019 tarih ve 30971 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7194 sayılı “Dijital Hizmet Vergisi ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile Dijital Hizmet Vergisi ihdas edildi ve işte bu verginin uygulanmasına ilişkin maddelerin yürürlük tarihi de, 1 Mart 2020 olarak hükme bağlandı.

Çok Uluslu Dev Şirketler için Bir Küresel Vergi Örneği

Türkiye’den 20 milyon TL üzerinde gelir elde eden Google, Amazon, Facebook, Youtube, Playstation, Apple, Netflix gibi ABD kökenli teknoloji devlerini etkileyen bu verginin henüz dünyada bir örneği, uluslararası karşılaştırmaya olanak tanıyacak bir versiyonu yok. Bu vergi ile dünyada ilk’iz. Vergi uygulamasının sonuçları ve yaratacağı etkiler, Dijital Hizmet Vergisini uygulamayı planlayan Fransa, İngiltere, İtalya, Kanada, Polonya, İspanya ve Çekya gibi ülkelere de örnek olabilir.

Dijital Hizmet Vergisi çok uluslu dev teknoloji şirketlerinin Türkiye’den elde edecekleri dijital hizmet hasılatlarını vergileme amacını taşıyor. Dolayısıyla mükelleflerin çok uluslu şirketler olduğu uluslararası nitelikte bir vergiye tek başımıza imza atmış bulunuyoruz. Ama bu tür vergilerin, çok uluslu şirketlerin verginin caydırıcılığı karşısında hizmet sunumunu kesme yolunu seçmelerinin önüne geçebilmesi için, mutlaka küresel nitelikte olması, tüm ülkeler tarafından da uygulanması gerekir. Aksi halde, çok uluslu şirketlerin faaliyetlerini Türkiye dışında yüzlerce ülkede vergisiz bir şekilde gerçekleştirme şansı var.

Aslında Fransa, Dijital Hizmet Vergisini 2019 yılında, oranı %3 olacak şekilde uygulamaya sokacaktı. Ancak ABD, Aralık 2019’da bu verginin uluslararası vergilendirme ilkeleriyle bağdaşmadığı ve ABD şirketleri aleyhine uygunsuz bir vergi yükü oluşturduğu gerekçeleriyle soruşturma başlattı, Fransa da iki ülke arasında ticari ilişkilerin bozulmaması amacıyla bu vergiyi uygulamaktan vazgeçti.

Bir Tüketim Vergisi daha..

Türk vergi sisteminin bünyesindeki tüketim vergileri oldukça kalabalık. KDV, ÖTV, Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi, Şans Oyunları Vergisi, Özel İletişim Vergisi, 1 Nisan 2020’de yürürlüğe girecek olan Konaklama Vergisi gibi. Bu kalabalık tüketim vergisi grubuna bugün de bir yenisi, Dijital Hizmet Vergisi eklenmiş oldu.

Tüketim vergileri, objektif karakterli (mükellefin şahsi ve ailevi özelliklerini dikkate almayan) oldukları için adaletli değildir ama rantabldır. Aynı zamanda tüketiciye yansıma şansı yüksek olduğu için, vergileme ile hedeflenen adalet amacından uzaklaşılabilir. İdare vergiyi, kanuni vergi mükellefinden tahsil edemese de, gerçek vergi taşıyıcısından tahsil eder ve vergi hasılatında herhangi bir değişiklik ortaya çıkmaz.

Vergilemede etkinliğin sağlanıp adalet amacından uzaklaşılması, tüketim vergilerinde sıklıkla ortaya çıkan bir durumdur. Böyle bir risk, bir tüketim vergisi olan Dijital Hizmet Vergisi için de geçerlidir. Fransa’nın, Dijital Hizmet Vergisini uygulamamasının bir başka nedeni, vergi yükünün halkın üzerinde kalma ihtimaliydi. Deloitte’nin 2019 yılında Fransa vergi sistemine dair hazırladığı rapora göre, böyle bir vergi uygulandığında, verginin dijital hizmet sağlayıcılar üzerindeki yükü %5’de kalırken, halk üzerindeki yükü ise %55 olacaktı.

Türkiye’de, tüketim vergileri gibi dolaylı vergilerin vergi hasılatı içindeki payı 2019 yılında %67 olarak gerçekleşti. Bugün itibariyle bir tüketim vergisi daha sisteme girdiğine göre 2020’de dolaylı vergilerin payı daha da artabilir. Oysa gelişmiş ülkelerde rantabl ama adil olmayan dolaylı vergilerin payı %30 civarıdır. Vergi sistemine tüketim vergileri hakim oldukça, vergilemede etkinlik amacı gerçekleştirilirken, adalet amacından uzaklaşılır.

Şimdi bir tüketim vergisi çeşidi olan Dijital Hizmet Vergisini yakından tanıyalım.

Dijital Hizmet Vergisinin Konusu ve Kapsamı

Dijital Hizmet Vergisi Kanunu (D.H.V.K.) m. 1/f-1’de verginin konusu, Türkiye’de sunulan aşağıdaki hizmetlerden elde edilen hasılattır:

a) Dijital ortamda sunulan her türlü reklam hizmetleri (reklam kontrol ve performans ölçüm hizmetleri, kullanıcılarla ilgili veri iletimi ve yönetimi gibi hizmetler ile reklamın sunulmasına ilişkin teknik hizmetler dahil),

b) Sesli, görsel veya dijital herhangi bir içeriğin (bilgisayar programları, uygulamalar, müzik, video, oyunlar, oyun içi uygulamalar ve benzerleri dahil) dijital ortamda satışı ile bu içeriklerin dijital ortamda dinlenmesine, izlenmesine, oynanmasına veya elektronik cihazlara kaydedilmesine veya bu cihazlarda kullanılmasına yönelik dijital ortamda sunulan hizmetler,

c) Kullanıcıların birbirleriyle etkileşime geçebilecekleri dijital ortamların sağlanması ve işletilmesi hizmetleri (kullanıcılar arasında bir mal veya hizmetin satılmasına veya satılmasının kolaylaştırılmasına yönelik sunulan hizmetler dahil).

Burada sıralanan (a), (b) ve (c) şıklarında sayılan hizmetler (D.H.V.K. m.1/f-1) ile ayrıca D.H.V.K. m.1/f-2’ye göre, bu hizmetlere yönelik dijital ortamda dijital hizmet sağlayıcıları tarafından verilen aracılık hizmetleri de Dijital Hizmet Vergisine tabi.

Görüldüğü üzere (a) şıkkında; arama motoru reklamları, bannerlar, video izleme öncesi, sırası ve sonrasındaki reklamlar, elektronik cihazların yazılımları aracılığıyla çevrimiçi iletilen reklamlar, pop-up’lar, reklam kontrol ve performans ölçüm hizmetleri, kullanıcılarla ilgili veri iletimi ve yönetimi gibi hizmetler, reklamın sunumuna ilişkin teknik hizmetler,

(b) şıkkında; elektronik cihazlarda (bilgisayar, tablet, cep telefonu, akıllı bileklik gibi) kullanılan program, yazılım ve uygulamaların, sinema filmi, dizi, video, resim, grafik, makale, gazete gibi görüntü, ses ve metin dosyası içeriklerinin, oyunlar, oyun ek paketleri, kodları ve benzerlerinin dijital ortamda satışı.

(c) şıkkında ise; sesli, yazılı ve görsel içerik paylaşımı ve yorumu ile kullanıcıların birbirleriyle etkileşimini içeren dijital ortamların sağlanması, işletilmesi ile kullanıcılar arasında bir mal veya hizmetin satılması veya satılmasının kolaylaştırılması hizmetleri, verginin konusunu oluşturuyor.

Böylelikle dijitalleşen hayatımızda çoğu zaman varlığına ne zaman alıştığımızı hatırlamadığımız, gündelik hayatın içindeki her türlü sesli, görsel, işitsel unsurları ve hizmetleri sağlayanlar için ihdas edilen bir vergi ile karşı karşıyayız.

Dijital Hizmet Vergisinin Mükellefi ve Sorumlusu

Bu verginin mükellefi, dijital hizmet sağlayıcılarıdır. Muaflık sınırı üzerindeki tüm dijital hizmet sağlayıcılarının, gelir ya da kurumlar vergisi bakımından tam mükellef olup olmaması, dar mükellefiyette söz konusu faaliyetleri Türkiye’de bulunan iş yeri veya daimi temsilcileri aracılığıyla gerçekleştirip gerçekleştirmemesi, vergi mükellefiyetine etki etmiyor (D.H.V.K. m. 3/f-1).

Dijital Hizmet Vergisi, Tüketici Üzerinde Kalabilir…

Dijital Hizmet Vergisinin mükellefiyetini düzenleyen D.H.V.K. m. 3/f-2’ye göre; mükellefin Türkiye içinde ikametgâhının, iş yerinin, kanuni ve iş merkezlerinin bulunmaması durumunda ve gerekli görülen diğer durumlarda Hazine ve Maliye Bakanlığı, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla vergiye tabi işlemlere taraf olanlar ile işleme ve ödemeye aracılık edenleri, verginin ödenmesinden sorumlu tutabilir.

Bu maddeden anlaşıldığı üzere; verginin tüketici üzerinde kalma olasılığı yükseliyor. Zaten tüketim vergileri, piyasa mekanizması içinde tüketiciye yansıma şansı olan vergilerdir. Bu tür tüketim vergileri bazı durumlarda kanun koyucunun iradesine bağlı olarak tüketici üzerinde kalabilir. Kanunun bu maddesi, Türkiye’de işyeri vb. bulunmayan bir şirketten yapılan alışveriş sonucunda, banka aracılığıyla ödeme esnasında tüketiciden KDV’nin yanında ayrıca Dijital Hizmet Vergisi de alınmasının yolunu açıyor. Halihazırda yabancı dijital mağazalarda banka aracılığıyla ödemede KDV tahsilatı yapılıyordu ve aynı uygulamanın Dijital Hizmet Vergisi için geçerli olmaması için bir gerekçe yok.

Vergi Mükellefiyeti ve Konusunun Sınırlandırıldığı Durumlar

Her vergide olduğu gibi Dijital Hizmet Vergisinde de muaflık ve istisnalar var. Dijital Hizmet Vergisinin en önemli muaflığı, belli düzeyde hasılat elde eden mükellefler içindir. Türkiye’de elde edilen hasılatı 20 milyon TL’den veya dünya genelinde elde edilen hasılatı 750 milyon Euro’dan veya muadili yabancı para karşılığı TL’den az olan dijital hizmet sağlayıcıları, bu vergiden muaftır (D.H.V.K. m. 4/f-1). Ancak burada bahsedilen tutarların her ikisinin de aşılması halinde muafiyet sona erer ve tutarların aşıldığı vergilendirme dönemini takip eden dördüncü vergilendirme döneminden itibaren Dijital Hizmet Vergisi mükellefiyeti başlar (D.H.V.K. m. 4/f-2). Dolayısıyla bu vergi, Türkiye’den 20 milyon TL’nin üzerinde hasılat elde eden şirketleri kapsıyor.

Dijital Hizmet Vergisi D.H.V.K. m. 4/f-6’ya göre; üzerinden özel iletişim vergisi alınan hizmetler, bankacılık hizmetleri, Ar-Ge faaliyetleri sonucunda oluşturulan ürünlerin satışı ve bu ürünler üzerinden sunulan hizmetler, vergiden istisna edilmiştir.

Vergi Dijitalse, Beyan ve Ödeme de Elektronik Olur…

Gelir İdaresi Başkanlığı, bu verginin uygulanmasına yönelik usul ve esasları belirlemek için Şubat ayı içerisinde bir tebliğ taslağı hazırladı ve 28.2.2020 itibariyle güncelledi.

Tebliğ taslağına göre dijital hizmet sağlayıcıları, mükellefiyetlerini Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı nezdinde elektronik ortamda tesis ettirmeliler. Bu kapsamda, dijital hizmet sağlayıcıları, ilk kez verecekleri dijital hizmet vergisi beyannamesini vermeden önce, Gelir İdaresi Başkanlığının www.digitalservice.gib.gov.tr adresinde yer alan formu doldurmalılar. Bu formun elektronik ortamda doldurulup onaylanması üzerine, Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı nezdinde, dijital hizmet sağlayıcısı adına “Dijital Hizmet Vergisi Mükellefiyeti” gerçekleşmiş olacak.

Dijital Hizmet Vergisi, beyannameye dayalı olarak tarh olunan bir vergi. O nedenle mükellefler beyannamelerini, vergilendirme dönemini takip eden ayın son günü akşamına kadar verecek ve vergi de aynı sürede ödenecek (D.H.V.K. m. 6/f-1, 2).

Verginin Oranı ve Hesaplanması

Dijital Hizmet Vergisinin oranı oldukça yüksek olup %7,5’tir (D.H.V.K. m. 5/f-3). 1 Nisan 2020’de İngiltere’nin yürürlüğe sokmayı planladığı dijital hizmet vergisinin oranı, %2’dir. Uygulamadan vazgeçen Fransa’da bu verginin oranı %3’tü.

Ancak Cumhurbaşkanı bu oranı, hizmet türleri itibarıyla ayrı ayrı veya birlikte %1’e kadar indirmeye, iki katına kadar arttırmaya yetkilidir (D.H.V.K. m. 5/f-5).

Bu verginin matrahından gider, maliyet ve vergi adı altında indirim yapılmaz. Dijital Hizmet Vergisi, fatura ve fatura yerine geçen belgelerde ayrıca gösterilmez (D.H.V.K. m. 5/2).

Vergi Güvenliği Gereği, Erişim Engellenebilir…

Dijital Hizmet Vergisinde vergi güvenliği kapsamında, bu vergiye ilişkin beyanname verme ve ödeme yükümlülüklerini süresinde yerine getirmeyen mükelleflere tebligat, elektronik posta veya diğer tüm iletişim araçları aracılığıyla ihtarda bulunulur. Bu durum Gelir İdaresi Başkanlığı’nın internet sitesinde ilan edilir (D.H.V.K. m. 7/f-1).

İlan tarihinden itibaren 30 gün içerisinde yükümlülüklerini yerine getirmeyen mükelleflerin sunmuş oldukları hizmetlere erişimin, yükümlülükler yerine getirilene kadar engellenmesine karar verilebilir. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından verilen engelleme kararı sonrasında bu karar, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna gönderilir. Engelleme kararlarının gereği, bilirimden itibaren 24 saat içinde erişim sağlayıcıları tarafından yerine getirilir (D.H.V.K. m. 7/f-2).

Dijital Hizmet Vergisinde vergi güvenliğinin getirdiği erişim engelinde eğer artış gerçekleşirse, bu vergiye olan uyumun düşük düzeyde kaldığı, beklenen hasılatın da sağlanamayacağı ortaya çıkar.