MALİ DİSİPLİN EKONOMİDE SON KALEMİZDİ
2021 yılının son ayında bütçe açığı ve faiz dışı açık alarm verdi. Merkezi Yönetim bütçesi Aralık 2021’de 145,7 milyar ₺ açık verdi. Bütçe açığı Aralık 2020’de 43,2 milyar ₺ açık vermişti.
Bütçe açığından iç ve dış borç faiz giderlerinin düşülmesiyle bulunan faiz dışı denge ise Aralık 2020’de 38 milyar ₺’den 2021 Aralık ayında 136,8 milyar ₺’ye ulaştı.
2021’in son ayında bütçe giderleri 2020 Aralık ayına göre %100 artış gösterdi. Bu artışa en belirgin katkı, borç verme kaleminden geldi ve geçen yıla göre %1038 oranında arttı!
“Borç verme” devletin verdiği krediler, aldığı hisselerdir. Geri ödendiğinde gelir bölümünde görülecektir de yıl biterken acil tahsili gerekirdi.
Bütçe giderlerinin en büyük kalemi, cari transferlerdir. Geçen yılın aynı ayına göre %93 arttı. Bu kalemde kamu bankalarının görev zararları, kamu kurumlarına aktarılan hazine yardımları, tarımsal destekleme ve hane halkına yapılan transferler olduğunu unutmayalım.
Faiz giderleri Aralık 2021’de 8,9 milyar ₺’ye ulaştı. Aralık 2020’de 4,9 milyar ₺’lik faiz gideri yapılmıştı. Geçen yılın aynı ayına göre %83 oranında artış gerçekleşti. Faiz giderlerinin bütçe üzerinde yarattığı baskının, faiz dışı fazla elde edilmesini engelleyen en önemli unsur olduğu gözden kaçırılmamalı.
Bütçe giderlerindeki “fahiş” gelişmeler, 2021’i mali disiplinsizlik ile kapatmaya yetti.
Prof. Dr. Binhan Elif YILMAZ
17.1.2021
ASGARİ ÜCRETTE VERGİ İSTİSNASI – KARAR GAZETESİ – 20.12.2021
Asgari Ücrette Vergi İstisnası Kimleri Kapsıyor?
Uzun yıllardır istenen ve beklenen bir düzenleme olan asgari ücretin vergi dışı bırakılması, 16 Aralık 2021 tarihinde Sn. Cumhurbaşkanı’nın açıklaması ile gündemimize girdi. Asgari ücret gelir ve damga vergilerinden istisna edilirken, aynı zamanda gelir vergisinden mahsup edilerek ödenen AGİ de ortadan kalktı.
Gelir ve Damga Vergisinden istisna edilecek ücret, sadece asgari ücret içi geçerlidir. Bir başka deyişle brüt asgari ücret tutarı olan 5004 TL geliri olan tüm ücretliler gelir ve damga vergilerinden istisna edilmemektedir. Öyle ki Sn. Cumhurbaşkanı’nın açıklamasının hemen ardından iktidar partisinden bir grup milletvekilinin 17 Aralık 2021 tarihinde TBMM Başkanlığına sunduğu “Gelir Vergisi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”nden de gelir ve damga vergilerinden istisna edilen ücretlilerin sadece asgari ücretliler olduğu anlaşılmaktadır. Öyle ki Kanun Teklifinin 3. maddesinde, asgari ücret üzerinde ücret alıp (örneğin 5.250 TL) istisnadan faydalanmadığı için ücreti asgari ücretin altına düşenler için, aradaki farkın AGİ ilavesi ile kapatılarak, net ücretin asgari ücretin altına düşmesinin önleneceği ifade edilmektedir. Dolayısıyla vergi istisnasının tüm ücretliler için geçerli olabileceği beklentisi hayal kırıklığı ile sonuçlanmaktadır.
Bu konuda ne yapılabilir? Anayasal vergileme ilkelerine uygun ve kayıt dışılığı beslemeyecek bir düzenleme için GVK madde 103’e göre artan oranlı gelir vergisi tarifesinde bir yasal düzenlemeye gidilmesi, brüt 5004 TL’ye kadar olan tüm ücretler için gelir vergisi tarifesine %0 vergi oranı eklenmesi gerekmektedir. İki yıl önce “çok kazananın çok vergi ödemesi” için en üst gelir dilimindekiler için tarifeye %40’lık vergi oranı eklenmişti. Şimdi yapılacak düzenlemeyle, sadece yaşamını idame ettirecek gelire sahip olanların vergi ödemediği, ayrıca gelir arttıkça da marjinal vergi oranının artarak az kazananın az, çok kazananın çok vergi ödediği bir tarifeye sahip olmak hiç de zor değil.
Prof.Dr. Binhan Elif Yılmaz
20.12.2021